Vraag

Kan chronische pijn overgaan?

Samenvatting van het antwoord

Tot op zekere hoogte: ja. Het is echter niet eenvoudig en hangt van vele factoren af. Ten eerste zijn er verschillende soorten “chronische pijn”. Zo zijn lage rugpijn en hoofdpijn meestal gemakkelijker te beïnvloeden dan dystrofiepijn (CRPS) of fantoompijn. Motivatie, inzicht, geduld en doorzettingsvermogen zijn belangrijk. Het vasthouden aan het idee dat er een lichamelijke afwijking bestaat (bijv. hernia) is vaak een dood spoor. Negatief denken kan de pijn in standhouden. Houd zoveel mogelijk zelf de regie, al of niet ondersteund door een partner of goede behandelaar.

Inhoudsopgave

• Wat is de rol van weefselschade bij chronische pijn?
• Wat zegt de wetenschap over chronische pijn?
• Consequenties van nieuwe inzichten in pijn voor de behandeling
• Welke behandelingen bestaan voor chronische pijn?
• Wie kan ik om hulp vragen?

Wat is de rol van weefselschade bij chronische pijn?

Pijn begint vaak met een incident: een extreme beweging, overbelasting of verwonding. Dat veroorzaakt weefselschade, de pijn is begrijpelijk en beschermt je tegen verdere schade en bevordert daardoor de genezing. Soms gaat de pijn echter een eigen leven leiden: de weefselschade is genezen, maar de pijn blijft. En soms is er pijn zonder enige weefselschade. Voorlopig weten we niet precies waarom. Factoren als angst en stress spelen zeker een rol. Om een of andere reden hebben de hersenen als het ware besloten dat er pijn moet zijn: de pijn wordt niet meer veroorzaakt door weefselschade maar door activatie van hersengebieden die pijn produceren.

Wat zegt de wetenschap over chronische pijn?

In de hersenen spelen vele gebieden samen bij het genereren van de pijngewaarwording. We spreken van neuraal pijnnetwerk of pijnensemble. Bij een muziekensemble levert iedere speler zijn specifieke aandeel aan de muziek. Bij pijn is dat precies zo. Ieder hersengebiedje is verantwoordelijk voor een bepaald aspect van de pijngewaarwording, bijv. de plaats en aard van de pijn, de affectieve lading van de pijn (vgl. bijv. bevalling en kanker), het denken over pijn (“ik had die dozen niet moeten tillen”, “mijn rug is versleten”). Uit wetenschappelijk onderzoek met beeldvormende technieken blijkt dat dit pijnensemble bij chronische pijn veranderd is: sommige gebieden zijn overgevoelig geworden, andere juist minder gevoelig. Het neurale pijnensemble is plastisch, er heeft een transitie, een zgn. neurale reorganisatie plaatsgehad (zie figuur).

Transitie: het brein komt in de “pijnmodus”.
Links: het neurale pijnensemble in de normale situatie
Rechts: het neurale pijnensemble is veranderd: de “pijnmodus”

Consequenties van nieuwe inzichten in pijn voor de behandeling

Ons brein is plastisch. De transitie van een normaal pijnensemble naar een chronische pijn ensemble is daar een voorbeeld van. Bij chronische pijn is er iets veranderd in ons brein. Dit betekent dat allerlei factoren die invloed hebben op ons brein, ook invloed kunnen hebben op de eigenschappen van het pijnensemble. We kunnen dus proberen de neurale reorganisatie die bij chronische pijn bestaat, terug te dringen. Dit levert een enorm palet aan invloeden en interventies, bijvoorbeeld: aandacht afleiden, anders leren denken over pijn, beweging, stimulatie en nog veel meer.

Welke behandelingen bestaan voor chronische pijn?

De tijd dat pijn alleen behandeld wordt met pillen is voorbij. Het effect van pillen bij chronische pijn is zeer bescheiden en de werkelijke oorzaak wordt door pillen meestal niet opgeheven. Het repertoire aan behandelingen voor chronische pijn is zeer groot. Er zijn allerlei psychologische en gedragsmatige methoden, bijv. cognitieve gedragsmodificatie, ontspanningstechnieken (yoga, meditatie), beweging en bezigheden (concurrentie voor het brein?), stimulatietechnieken (vibratie, acupunctuur, TENS), virtual reality en spiegeltherapie en nog veel meer. Bij een multimodale behandeling worden meerdere methoden gecombineerd: leefstijlverandering, ontspanningsoefeningen, doelen lager stellen, bewegingsopbouw (zgn. graded activity), gecombineerd met een lichte medicamenteuze pijnstilling. Het is een misverstand te denken dat er een vast protocol bestaat dat bij iedereen zal werken. Wat wel en wat niet werkt zal voor iedere individuele pijnpatiënt verschillend zijn.

Wie kan ik om hulp vragen?

De huisarts is een eerste aanspreekpunt. Niet iedere huisarts is echter in staat of bereid om intensief te coachen bij chronische pijn. Vaak zal worden verwezen naar de fysiotherapie. Het is ook van groot belang om psychologische factoren, leef- en werkomgeving goed in kaart te brengen. Bij ingewikkelde pijnproblemen kan verwezen worden naar een multidisciplinaire pijnteam van een ziekenhuis of revalidatie-instelling. Het is belangrijk de verwachtingen niet te hoog te stellen en zoveel mogelijk zelf de regie te houden. Alle medische vooruitgang ten spijt: we begrijpen nog weinig van chronische pijn.

Het boek “Pijn, waarom?”

Wil je meer weten over (chronische) pijn? Lees dan het boek “Pijn, waarom?”. Ik heb dit in begrijpelijke taal geschreven voor mensen met pijn, naasten en hulpverleners. Recente inzichten over pijn worden uitgelegd. Belangrijke vragen komen aan de orde, zoals: “Is er bij pijn altijd weefselschade?”, “Kan pijn tussen de oren zitten?” en “Wat is de invloed van stress?”. Het boek levert talrijke suggesties voor de aanpak van chronische pijn. Doe daar je voordeel mee!

Gerelateerde onderwerpen

Boek “Pijn Nieuwe inzichten – andere aanpak”
Boek “Pijn, waarom?”